UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Odliczenia składek na ubezpieczenia społeczne

Drukuj
Nadrzędna kategoria: Poradnik Podatnika Kategoria: Krajowa Informacja Podatkowa Opublikowano: poniedziałek, 21, marzec 2011 Cezary Socha
Zmiana wielkości czcionki

SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE

Składka na ubezpieczenie społeczne - to składka na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe, opłacona przez podatnika bądź pobrana przez płatnika składek zgodnie z przepisami u. syst. ubezp. społ.

Ubezpieczenia społeczne obejmują (art. 1 u. syst. ubezp. społ.):

  • ubezpieczenie emerytalne

  • ubezpieczenie rentowe

  • ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa (ubezpieczenie chorobowe)

  • ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (ubezpieczenie wypadkowe).

 

Od podstawy opodatkowania na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a i b updof - podatnik może odliczyć kwoty składek określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych („SKŁADKI POLSKIE”)

  • zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących (art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a) updof)

  • potrąconych w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe (art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b) updof)

 

Odliczenie nie dotyczy składek:

których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Uwaga

powyższe ograniczenie nie będzie miało zastosowania u przedsiębiorców. Bowiem podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwota zadeklarowana przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, a nie osiągnięty przez nią faktyczny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym;

a także na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2a updof (na podstawie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 6 listopada 2008r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2008 r. nr 209 poz. 1316 /art. 1 pkt 19/) – UWAGA: Powyższa zmiana na mocy art. 14 oraz art. 15 ustawy zmieniającej, ma zastosowanie do uzyskanych dochodów/poniesionej straty od 1 stycznia 2008r.1 i wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 2008r3. wydatki związane z finansowaniem („SKŁADKI ZAGRANICZNE”):

  • składek zapłaconych w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż RP państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG lub w Konfederacji Szwajcarskiej, z zastrzeżeniem ust. 13a-13c,”

 

Odliczenie nie dotyczy (art. 26 ust. 13b updof):

  1. składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska,

  2. składek odliczonych w innym niż RP państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG, lub w Konfederacji Szwajcarskiej od dochodu (przychodu) albo podatku osiągniętego w tym państwie, albo od podatku na podstawie art. 27b ust. 1 pkt 2.
    Odliczenie składek zapłaconych za granicą, stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest RP, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne (art. 26 ust. 13c updof).

Odnośnie składek zagranicznych, powyżej przytoczony stan prawny (art. 26a ust. 1 pkt 2a updof w związku z art. 26 ust. 13b updof) w powiązaniu z konkretnymi sytuacjami przedstawia się następująco:

  1. podatnik osiąga dochody w państwie, z którym obowiązuje nas metoda proporcjonalnego odliczenia – podatnik co do zasady ma prawo do odliczenia składek zapłaconych zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym państwie, jednakże jeżeli mamy do czynienia z sytuacją, w której podatnik osiąga dochody z pracy np. w Holandii (zapłacił tam składki, pracodawca zagraniczny ustalając zobowiązanie podatkowe pomniejszał podstawę opodatkowania o te składki) i ma obowiązek rozliczyć się z tych dochodów w Polsce (nieograniczony obowiązek podatkowy), to w myśl wyżej przytoczonego przepisu art. 26 ust. 13b pkt 2 updof nie przysługuje mu prawo odliczenia powyższych składek ZUS pomimo faktu, iż wykazując w zeznaniu dochody holenderskie, do ich ustalania bierze pod uwagę przychód brutto.

  2. podatnik osiąga dochody w państwie, z którym obowiązuje metoda wyłączenia z progresją – na podstawie powyższych przepisów podatnik nie ma prawa do odliczenia zagranicznych składek (wynika to literalnie z art. 26 ust. 1 pkt 2a w powiązaniu z ust. 13b pkt 1). Natomiast inaczej sprawa przedstawia się, gdy podatnik osiągając dochody opodatkowane np. w Niemczech (metoda wyłączenia z progresją) zapłaci składki do polskiego ZUS-u, to zastosowanie ma w tym przypadku art. 26 ust. 1 pkt 2 updof – podatnik składki te może odliczyć (pomimo zapisu art. 26 ust. 1 pkt 2 updof – „…odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy…”.

 

 

W kwestii wypełnienia informacji PIT-11 w części dotyczącej składek – patrz przykład 4 –DOCHODY ZAGRANICZNE oraz interpretacja SIP 226865 pyt. 4.

 

UWAGA

Z odliczenia może skorzystać również podatnik opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, odliczając składki od uzyskanych przychodów (art. 11 uzpdof).

Należy też pamiętać iż odliczeniu od dochodu podlegają składki, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub od dochodu na podstawie ustawy o podatku tonażowym albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie (art. 26 ust. 13a updof).

 

UWAGA

Jeżeli podatnik w roku podatkowym zapłaci składki ZUS dotyczące lat ubiegłych wraz z odsetkami; odsetki nie mogą być zaliczone do kosztów (art. 23 ust. 1 pkt 18 updof) oraz nie podlegają odliczeniu od dochodu (przychodu).

Osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Przedsiębiorcy finansują składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z własnych środków. Zasady opłacania przez przedsiębiorców składek na ubezpieczenia społeczne wynikają z przepisów ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585), a na ubezpieczenie zdrowotne – z ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008r. nr 164, poz. 1027).

W zależności od formy opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej, różnie mogą kształtować się metody rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne dla celów podatku dochodowego.

Zarówno podatnicy opodatkowujący swoje dochody według skali podatkowej, jak również według podatku liniowego mają możliwość wyboru zasad rozliczania dla celów podatkowych zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne - czy składki na ubezpieczenia społeczne zapłacone w roku podatkowym odliczyć od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a) i pkt 2a updof, czy też zaliczyć je do kosztów uzyskania przychodów.

Prawo do zaliczenia składek na ubezpieczenia społeczne w koszty uzyskania przychodów wynika z art. 22 ust. 1 updof. W przypadku składek samego podatnika będącego przedsiębiorcą nie ma co prawda w ustawie wprost uregulowania, że zaliczeniu do kosztów podlegają składki zapłacone (uregulowanie takie w ustawie dotyczy bowiem tylko składek finansowanych przez przedsiębiorcę jako płatnika - art. 23 ust. 1 pkt 55a updof), skoro jednak intencją ustawodawcy było, żeby odliczeniu podlegały składki zapłacone, bez względu na przyjętą metodę księgowania kosztów, to należałoby przez analogię zastosować tę samą zasadę przy zaliczaniu tychże składek do kosztów uzyskania przychodów.

Przepisy updof nie nakładają na podatnika obowiązku stosowania danej metody rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne. To od decyzji podatnika zależy, w jaki sposób rozliczy zapłacone składki. Wybór danej metody nie wymaga składania żadnych wniosków czy też oświadczeń do urzędu skarbowego. Wybranie przez podatnika określonej metody rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne nie oznacza także, że musi ją stosować przez cały rok podatkowy. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby składki zapłacone przez przedsiębiorcę przez kilka miesięcy roku podatkowego podlegały zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów, a przez pozostałe miesiące roku podatkowego były odliczane od dochodu. W trakcie roku podatkowego możliwa jest bowiem zmiana metody rozliczania składek, pod warunkiem, że te same składki nie będą jednocześnie odliczone od dochodu i ujęte w kosztach uzyskania przychodów.

Od podstawy opodatkowania podatnik ma prawo odliczyć składki nie tylko na własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe ale także osób z nim współpracujących.

Za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność (dalej: przedsiębiorcą) uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli:

  • pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i

  • współpracują przy prowadzeniu działalności.

Zatem osobą współpracującą jest ww. osoba spokrewniona z przedsiębiorcą, jeżeli współpracuje z nim przy prowadzonej działalności (w tym również w ramach zawartej umowy o pracę) i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Przepisy ubezpieczeniowe nie definiują pojęcia „pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym”. Zatem zależy to od okoliczności konkretnego przypadku. Jak zważył Sąd Najwyższy zamieszkiwanie pod tym samym adresem nie może być automatycznie uznane za pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996r., sygn. akt II URN 56/95 - lex 24775).

WAŻNE

Składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osobę współpracującą w całości finansuje z własnych środków przedsiębiorca. Jest on także uprawniony do obniżania dochodu/podatku dochodowego o opłacone za tę osobę składki.

Przedsiębiorca opodatkowany według skali podatkowej lub podatkiem liniowym może zapłacone za osobę współpracującą składki na ubezpieczenie społeczne:

  • zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, w momencie faktycznego dokonania wpłaty składek na rachunek ZUS bądź

  • odliczyć od dochodu uzyskanego z tej działalności.

Powyższe wynika z art. 26 ust. 13a updof.

Natomiast przedsiębiorca opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych może odliczyć od przychodu przed opodatkowaniem zapłacone w poszczególnych miesiącach roku podatkowego za osobę współpracującą składki na ubezp. społ.

Wydatki poniesione z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne muszą być udokumentowane. Dowodem stwierdzającym zapłatę składek jest: dowód wpłaty, przelewu, wyciąg bankowy oraz stosowne zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o kwocie zapłaconych składek.

Zapłacone składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe podatnicy prowadzący działalność gospodarczą na zasadach ogólnych mogą uwzględniać poprzez odliczenie ich od dochodu na bieżąco w ciągu roku podatkowego (art. 44 ust. 3 pkt 2 updof) lub odliczyć je w zeznaniu rocznym. Na tych samych zasadach odliczają składkę na ubezpieczenie społeczne podatnicy opłacający podatek liniowy (art. 30c ust. 2 w związku z art. 44 ust. 3f updof).

Podobnie podatnicy opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych przy obliczaniu ryczałtu za poszczególne miesiące również mogą uwzględniać odliczenie składek (art. 21 ust. 3 uzpdof). Art. 11 ust. 1 uzpof odwołuje się do art. 26 ust. 1 updof. Od uzyskanego w danym miesiącu przychodu podatnik może odliczyć również składki na ubezpieczenie społeczne, które nie zostały odliczone od przychodów uzyskanych w poprzednich miesiącach (SIP 169105).

Jeżeli płatnik dokonuje wypłaty świadczenia z tytułu, o którym mowa w art. 13 pkt 2 lub 5-9, a suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza miesięcznie od tego samego płatnika kwoty 200 zł to zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 5a pobiera zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18%. W tej sytuacji, jeżeli płatnik wypłacając ww. świadczenie potrąci ze środków podatnika - w myśl odrębnych przepisów - składkę na ubezpieczenie społeczne nie może jej uwzględnić przy obliczaniu zryczałtowanego podatku do odprowadzenia którego jest zobowiązany. Składka ta będzie jednak mogła być odliczona przez podatnika w jego zeznaniu rocznym pod warunkiem, że uzyskał on w ciągu roku inne dochody, od których możliwe jest odliczenie potrąconej przez płatnika składki na ubezpieczenie społeczne. Podstawą odliczenia składki jest dowód z którego wynika, iż składka ta została potrącona przez płatnika. Dowód taki może wystawić płatnik, przepisy podatkowe jednak nie nakładają na niego takiego obowiązku.

ODLICZENIU OD DOCHODU NIE PODLEGAJĄ SKŁADKI

  • wnoszone do funduszy emerytalnych (np. III filar, IKE);

  • wpłacone do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;

  • odprowadzone w związku z zawarciem innych ubezpieczeń, np. na życie czy od nieszczęśliwych wypadków;

 

Przykład 1:

Czy można odliczyć od dochodu składki z tytułu dodatkowego ubezpieczenia rentowego i wypadkowego, opłacone w ramach indywidualnych polis?

Nie. Prawo do odliczenia składek określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy wyłącznie składek płaconych na podstawie u. syst. ubezp. społ. Zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonują (art. 3 ust. 1 u.syst. ubezp. społ.):

  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

  • otwarte fundusze emerytalne, określone w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

  • zakłady emerytalne, określone w przepisach o zakładach emerytalnych,

  • płatnicy składek.

Składki z tytułu dodatkowego ubezpieczenia rentowego i wypadkowego opłacane w ramach indywidualnych polis ubezpieczeniowych nie są składkami określonymi w u. syst. ubezp. społ. A zatem poniesione wydatki na opłatę tych składek nie podlegają odliczeniu od dochodu (art. 26 ust. 1 pkt 2 updof).

 

Przykład 2:

Czy zaległe za 2009 rok składki na własne ubezpieczenie społeczne zapłacone w 2010 roku można odliczyć od dochodu za 2010r.?

Tak. Odliczeniu od dochodu podlegają składki określone w u. syst. ubezp. społ. (art. 26 ust. 1 pkt 2 updof). Powyższy przepis nie zawiera żadnych ograniczeń dotyczących roku podatkowego, za który składki są należne. Odliczeniu podlegają składki faktycznie zapłacone w danym roku, niezależnie od tego, którego roku dotyczą. Jeśli więc podatnik opłaci faktycznie dopiero w roku bieżącym składki na ubezpieczenie społeczne za lata ubiegłe, będą one wówczas podlegać odliczeniu w roku ich poniesienia.

 

Przykład 3:

Czy podlegają odliczeniu od dochodu składki płacone dobrowolnie na indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie na podstawie zawartej polisy ubezpieczeniowej (tzw. III filar)?

Nie. Odliczeniu od dochodu podlegają wyłącznie składki określone w u. syst. ubezp. społ. tj. składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe (art. 26 ust. 1 pkt 2 updof). Składki opłacane na indywidualne ubezpieczenie przez podatnika są składkami dobrowolnymi, płaconymi w związku z wykupioną polisą ubezpieczeniową na życie i dożycie. A zatem nie są to składki, o których mowa w u. syst. ubezp. społ., a tym samym nie są składkami podlegającymi odliczeniu od dochodu wskazanymi w updof.

 

Przykład 4:

Czy podlegają odliczeniu od dochodu składki na ubezpieczenie płacone przez rolnika prowadzącego działalność gospodarczą do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS)?

Nie. Składki na ubezpieczenie wpłacone do (KRUS) nie podlegają odliczeniu od dochodu. Odliczeniu od dochodu podlegają tylko składki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art.26 ust.1 pkt.2 updof), zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących (art.26 ust.1 pkt 2 lit.a). KRUS nie należy do podmiotów wymienionych w art. 3 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wykonujących zadania z zakresu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie wykonuje zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych określonych w tej ustawie. Jednakże nadwyżka składki na ubezpieczenie społeczne rolników, opłacana do KRUS przez rolników prowadzących działalność gospodarczą może stanowić koszt uzyskania przychodu.

 

Przykład 5:

Spółka cywilna zgłoszona jako płatnik do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych opłaca z rachunku spółki składki społeczne wyłącznie za jednego wspólnika. Czy powyższe składki społeczne będą tylko kosztem w działalności tego wspólnika, czy też wszystkich wspólników spółki?

Będą to koszty wszystkich wspólników spółki, stosownie do ich udziału w kosztach i zyskach, w takiej proporcji w jakiej faktycznie partycypowali w tych wydatkach (SIP nr 209075).

Odliczeniu podlegają również wpłacone przez podatnika dobrowolnie (bez ustawowego obowiązku) w roku podatkowym składki do ZUS.

 

Odliczenie składek na ubezpieczenie społeczne w zeznaniu rocznym PIT-36 i PIT- 37

PIT-36L

PIT-28

zapłacone przez podatnika pobrane przez płatnika art. 26 ust. 1 pkt 2 updof

tylko zapłacone przez podatnika art. 30c ust. 3 updof

zapłacone przez podatnika pobrane przez płatnika art. 11 ust. 1 uzpof

 

1 Zmiana pozostaje w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2007r., sygn. akt K 18/06. Zgodnie z pkt 1 tego orzeczenia, art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim wyłącza możliwość odliczenia przez podatników, o których mowa w art. 27 ust. 9 tej ustawy, od dochodu lub podatku z działalności wykonywanej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, w sytuacji gdy składki te nie zostały odliczone od dochodu w państwie członkowskim Unii Europejskiej, na terenie którego działalność ta była wykonywana jest niezgodny z art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (PPiO 39791).

Odsłony: 7160

Statystyka

Odsłon artykułów:
1164193

Gościmy

Odwiedza nas 11 gości oraz 0 użytkowników.